قاعده جمجمه کجاست؟

جمجمه انسان از قسمتهای مختلفی تشکیل شده که قسمت اصلی آن چند عضو مهم مغز،چشم و گوش را محافظت می کند. قاعده جمجمه پایین ترین بخشی   است که قسمتهای بسیار مهمی از مغز و ساقه مغز روی آن قرار می گیرند. دوازده جفت اعصاب جمجمه ای یوبایی، بینایی، حرکات چشم، حس و حرکت صورت، شنوایی، حس حلقی وحرکات زبان و حنجره ، نخاع و به ویژه رگ های اصلی خون رسانی مغز از قاعده جمجمه با مغز مرتبط هستند. به علت وجود همسایگی با حدقه چشم ، بینی ، سینوس ها و گوش میانی و داخلی  که گاهی بیماری های بینی، سینوس و گوش می تواند موجب درگیری قاعده جمجمه و برعکس شود.

به علت پیچیدگی آناتومیک و وجود عناصرحیاتی دسترسی امن یه این منطقه در گذشته ناممکن و اکنون ممکن ولی چالش برانگیز است. هر نوع آسیب یا ضایعه این ناحیه بسادگی می تواند باعث مرگ یا فلج همیشگی شود.

مصریان باستان ، مغز مومیایی را از داخل بینی و با سوراخ کردن سقف آن خارج میکردند. در شهر سوخته سیستان اولین موارد جراحی مغز در زمان حیات گزارش شده است.

قاعده جمجمه

دسترسی و جراحی قاعده جمجمه

از نظر محل ضایعه در قاعده جمجمه به سه قسمت قدامی، میانی وخلفی تقسیم می شود که دسترسی به هر کدام به روش ویژه ای انجام می شود که بسیار چالش برانگیز است. به علت ریسک بالای جراحی و دست کاری ناحیه ، تا سالهای طولانی با وجود گسترش درجراحی بخش های مختلف بدن ، این قسمت جز ناشناخته ترین و غیرقابل دسترس ترین بخش ها در آناتومی انسان در نظر گرفته می شد.

در گذشته برای رسیدن به ضایعات این ناحیه نیاز به باز کردن جمجمه و جایجایی بافت مغز و افزایش آسیب به اعصاب مغزی بود. جراحی این ناحیه  نیازمند سطح بالایی از دانش و تجربه و همین طور وسایل و فن آوری پیشرفته می باشد. این جراحی ها معمولا به صورت تیمی و با همکاری جراحان مغز و اعصاب، گوش و حلق و بینی و گاهی همکاران چشم پزشکی، جراحان فک و صورت و حتی پلاستیک و عروق انجام می شود.

  • ضایعات قاعده جمجمه شایع
  • نشت مایع مغزی نخاعی خودبخودی یا بعلت تصادفات
  • تومورهای سینوس یا گسترش به قاعده جمجمه، مثل آنژیوفیبروم
  • تومورهای بدخیم بینی و سبنوس( مخاطی، استخوانی و یا غضروفی)
  • تومور عصب بویایی(استزیونوروبلاستوما)
  • تومورهای هیپوفیز
  • تومورهای حفره چشم و یا راس حفره چشم
  • دکومپرسیون (برداشتن فشار) عصب بینایی
  • تومورهای اعصاب مغزی (عصی زوج ۵، ۹-۱۰-۱۱-۱۲) در محل خروج از جمجمه (پشت سینوس ها یا زیر استخوان گیجگاهی)
  • تومورهای گوش خارجی
  • تومورهای گوش میانی مثل گلوموس
  • تومورهای عصب شنوایی پشت گوش داخلی (نورینوم آکوستیک)
  • تومورهای اعصاب مغزی (عصی زوج ۵-۷-۸) در کف جمجمه
  • جراحی سرگیجه (مثل بیماری منیر)
  • ضایعات مادرزادی کف جمجمه مثل مننگوسل یا مننگوانسافلوسل
  • تومورهای لایه های مغز مثل مننژیوم

اغلب این ضایعات امروزه به روش آندوسکوپیک و بدون بازکردن و یا با بازکردن محدودقابل دسترسی وجراحی می باشند. این مهم از طریق سوراخهای طبیعی مثل سوراخ بینی و گوش یا سوراخهای کوچک قابل انجام است.

عمل جراحی قاعده جمجمه

پیشرفتهای علمی

تحول رشته های اپتیک و طراحی آندوسکوپهای مناسب و ورود آن در پزشکی منشا تحولی بزرگ در جراحی های قاعده جمجمه شد. متخصصین گوش و حلق و بینی با استفاده از این وسیله در بیماریهای سینوس و آشنایی کامل با این تکنولوژی و آناتومی ناحیه و با همکاری تیمی با جراحان مغزواعصاب توانستند به کمک وسایل ظریف و در فضایی محدود بدون بازکردن جمجمه این مهم را در دسترسی به این منطقه را ممکن سازند. جراح گوش و حلق و بینی مجرب باید در انتهای عمل، محل ضایعه را بازسازی و ارتباط مغز با محیط بیرون مثل بینی و سینوس و گوش را قطع نماید.

امروزه سیستم ناوبری حین عمل که شبیه دستگاه مسیریاب ماشین ها عمل می کند کمک شایانی به افزایش امنیت و دقت جراحی نموده است، که عوارض را به میزان چشمگیری در دستان جراحان مجرب کاهش داده است. نمونه موفق این دستگاه نیز در کشورمان ساخته شده و در اکثر مراکز درمانی در دسترس می باشد.

همگام نمودن تکنولوژی و دانش آناتومیک و جراحی راه را برای پیشرفت های آینده بازتر نموده است. شاید استفاده از روبات ها در این جراحی ها آینده دیگری را رقم بزند.

دکتر صالح محبی از بورسیه شدگان پروژه پروفسور سمیعی و دانشگاه علوم پزشکی تهران است ، که با گذراندن دوره  فلوشیپ فوق تخصصی جراحی قاعده جمجمه به مدت بیش از دو سال در کنار پروفسور سمیعی و پروفسور توماس لنارز در هانوفر آلمان و دوره های تکمیلی مختلف و مرتبط با بیماری های این ناحیه اینک با تجربه ای عالی در خدمت بیماران نیازمند به این خدمات ویژه می باشد.

جراحی قاعده جمجمه

جراحی قاعده جمجمه، روشی کاملا تخصصی و غیر تهاجمی است که به منظور ارزیابی، تشخیص، و درمان تومورهای خوش خیم و یا سرطانی واقع در مغز، قاعده جمجمه و قسمت بالایی مهره های نخاعی، مورد استفاده قرار می گیرد. این روش به رفع و اصلاح مشکلات و نقایص مادرزادی نیز کمک می کند.

جراحان قاعده جمجمه، ابزارهای ویژه های را در قسمت های باز جمجمه نظیر  بینی، دهان و بخش بالای چشم قرار می دهند تا به جای دسترسی به مغز، عمل جمجمه برداری و یا جراحی قاعده جمجمه را انجام دهند.

تا پیش از پیشرفت علم و ابزارهای جراحی، جراحان بخش عمده ای از قاعده جمجمه و یا بخش عضلانی صورت را بر می داشتند، تا به نواحی مورد نظر دسترسی پیدا کنند. احتمال پایین بروز عفونت و آسیب های مغزی- عصبی، و دوره نقاهت کم از جمله مزایای جراحی قاعده جمجمه هستند.

نکات مهم جراحی قاعده جمجمه

تومورها و اختلالاتی که با جراحی قاعده جمجمه برطرف می شوند، عبارتند از:

  • کیست های موجود از بدو تولد
  • تومورهای ناشی از عفونت
  • تومور های غده هیپوفیز. این غدد در پشت بینی و چشم ها یافت می شوند.
  • غدد پرده های مغزی که اغلب در قاعده جمجمه یافت می شوند.
  • درد در ناحیه اعصاب سه قلو، این درد در یک سمت صورت حس می شود.
  • حفره های مایع مغزی- نخاعی

انواع جراحی قاعده جمجمه

جراحی قاعده جمجمه از دو طریق امکان پذیر است:

  1. جراحی اندوسکوپی و یا جراحی قاعده جمجمه با کمرین میزان تهاجم

این جراحی اغلب بدون برش انجام می شود. و متخصص گوش و حلق و بینی، برش های بسیار کوچکی را در داخل بینی ایجاد می کند و با کمک ابزاری به نام اندوسکوپ، تومور را از بین می برد.

  1. جراحی باز قاعده جمجمه

در این روش، جراحان برش هایی را در صورت و یا جمجمه ایجاد می کنند. برای دست یابی به تومور و از بین بردن آن، نیاز است قسمت هایی از استخوان برداشته شود.

نشانه های وجود تومور و یا اختلال در قاعده جمجمه، بر اساس شکل، نوع و محل قرار گیری تومور و یا غده متفاوت است. اما برخی از این علائم و نشانه ها عبارت اند از:

  • درد های صورت
  • سر درد
  • سر گیجه
  • کاهش شنوایی
  • گرفتگی بینی و یا عفونت های مکرر سینوسی

شکستگی قاعده جمجمه

قاعده جمجمه کجاست؟
انواع شکستگی قاعده جمجمه کدام است؟
شکستگی قاعده جمجمه چیست؟
آیا شکستگی جمجمه هم در کودکان رخ می دهد؟
آیا شکستگی قاعده جمجمه نشت مایع نخاعی را به همراه دارد؟

 

تروما به ناحیه پیشانی و ریشه بینی معمولا در سوانح رانندگی و گاه در حوادث شغلی روی می دهد. این ضایعه ابتدائا موجب شکستگی سینوس های فوقانی می شود و از آن جا به حفره جمجمه ای قدامی گسترش می یابد. در عوض، شکستگی  قاعده جمجمه ممکن است ابتدائا بخش فوقانی استخوان پیشانی (همراه با سخت شامه و ساختارهای داخل جمجمه ای) را گرفتار کند و سپس خط شکستگی ممکن است از آنجا به سینوس های بینی گسترش یابد. شکستگی های پیشانی قاعده ای در ۷۰ درصد از کل شکستگی های قاعده جمجمه روی می دهند. خطوط شکستگی تیپیک در حفره جمجمه قدامی و ریشه بینی، شبیه به خطوط شکستگی در شکستگی های جانبی قاعده ای وجود دارند.

پارگی های سخت شامه و آسیب های مغزی (که ممکن است باز یا بسته باشند)؛ اغلب در حفره جمجمه ای قدامی روی می دهند. عفونت ممکن است از خلال خط شکستگی از بینی با سینوس ها به حفره داخل جمجمه ای صعود کند، خواه بلافاصله بعد از حادثه (عفونت زودرس) یا سال ها بعد (عفونت دیررس) و موجب مننژیت یا آبسه مغزی شود.

علائم شکستگی قاعده جمجمه

علائم اصلی عبارتند از رینورهcsf ، پرولاس بافت مغزی از بینی یا از زخم خارجی ناحیه بینی پیشانی، هماتوم وسیع صورت، احتمالا آمفیزم جراحی، بیرون زدگی کره چشم، بایا بدون از دست دادن بینایی.

شکستگی-قاعده-جمجمه

سایر علائم عبارتند از: ضربه مغزی؛ هماتوم چشمی یکطرفه یا دو طرفه (که نشانه قطعی آسیب پیشانی- قاعده ای نیست) و گاه خونریزی شدید از حلق و دهان و بینی نشانه ای قطعی پارگی شامه است، اما پارگی سخت شامه ممکن است بدون نشت csf  روی دهد. آنوسمیا در ۷۵ درصد بیماران روی می دهد و عصب دوم مغزی و به صورت نادرتر اعصاب سوم، چهارم، پنجم و ششم مغزی ممکن است آسیب ببیند. در ۲۰ درصد از کل بیماران، آسیب های بافت نرم خارجی جزئی هستند و یا وجود ندارند. گاه نشانه های افزایش داخل جمجمه (نظیر خونریزی، تغییر ضربان، گشادی مردمک سمت ضایعه و مردمک ثابت) وجود دارند.

تشخیص شکستگی قاعده ای جمجمه

تشخیص مبتنی بر تاریخچه و نوع حادثه، رادیوگرافی های جمجمه در دو صفحه، رادیوگرافی های سینوس ها در نماهای مختلف (پس سری- چانه ای، پس سری- پیشانی و آگزیال) و ct  اسکن.

بهتر است برای این منظور به یک متخصص گوش و حلق و بینی حاذقی مراجعه نمایید تا درمان مناسب را انتخاب نماید. اغلب متخصص بعد از ترمیم به بستن حفره قدامی این کار را به بهترین وجه انجام می دهد.

فیلم عمل جراحی آندوسکوپیک اندو نیزال قاعده ی جمجمه با حداقل تهاجم

برخی از خدمات دکتر صالح محبی :

راه های ارتباطی

منتظر نظرات و پیشنهادات شما هستیم

با تشکر مدیریت سایت دکترصالح محبی جراح  بینی و متخصص گوش و حلق و بینی

درباره salehmohebi

4 دیدگاه در جراحی قاعده جمجمه
  1. سلام جناب دکتر خواهش میکنم به من بگید چکار کنم به من میگن سرت به نسبت بدنت کوچیکه این موضوع باعث شده اعتماد به نفسمو از دست بدم خواهش میکنم راهنمایی کنید آیا راه حلی وجود دارد برای مشکل من

    • موارد بدشكلي سر به همكاران جراح مغز و اعصاب، جراحان پلاستيك و كرانيوفاسيال باید رجوع کنند
      بيمارستان ١٥ خرداد و فاطمه زهرا

  2. سلام آقای دکتر
    آیا بدشکلی جمجمه قابل درمان هست.یعنی سری که ازناحیه ی پشت صاف شده و بزرگ به نظر میاد رو میشه با جراحی درستش کرد؟
    جواب بدید لطفا

  3. سلام اقای دکتر من سرم بزرگ میباشد میتوانم عمل بکنم خواهش میکنم جواب دهید


[بالا]

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

  • چهار − 4 =