قاعده جمجمه کجاست؟

جمجمه انسان از قسمتهای مختلفی تشکیل شده که قسمت اصلی آن چند عضو مهم مغز،چشم و گوش را محافظت می کند. قاعده جمجمه پایین ترین بخشی   است که قسمتهای بسیار مهمی از مغز و ساقه مغز روی آن قرار می گیرند. دوازده جفت اعصاب جمجمه ای یوبایی، بینایی، حرکات چشم، حس و حرکت صورت، شنوایی، حس حلقی وحرکات زبان و حنجره ، نخاع و به ویژه رگ های اصلی خون رسانی مغز از قاعده جمجمه با مغز مرتبط هستند. به علت وجود همسایگی با حدقه چشم ، بینی ، سینوس ها و گوش میانی و داخلی  که گاهی بیماری های بینی، سینوس و گوش می تواند موجب درگیری قاعده جمجمه و برعکس شود.

به علت پیچیدگی آناتومیک و وجود عناصرحیاتی دسترسی امن یه این منطقه در گذشته ناممکن و اکنون ممکن ولی چالش برانگیز است. هر نوع آسیب یا ضایعه این ناحیه بسادگی می تواند باعث مرگ یا فلج همیشگی شود.

مصریان باستان ، مغز مومیایی را از داخل بینی و با سوراخ کردن سقف آن خارج میکردند. در شهر سوخته سیستان اولین موارد جراحی مغز در زمان حیات گزارش شده است.

قاعده جمجمه

آناتومی جمجمه

دسترسی و جراحی قاعده جمجمه

از نظر محل ضایعه در قاعده جمجمه به سه قسمت قدامی، میانی وخلفی تقسیم می شود که دسترسی به هر کدام به روش ویژه ای انجام می شود که بسیار چالش برانگیز است. به علت ریسک بالای جراحی و دست کاری ناحیه ، تا سالهای طولانی با وجود گسترش درجراحی بخش های مختلف بدن ، این قسمت جز ناشناخته ترین و غیرقابل دسترس ترین بخش ها در آناتومی انسان در نظر گرفته می شد.

در گذشته برای رسیدن به ضایعات این ناحیه نیاز به باز کردن جمجمه و جایجایی بافت مغز و افزایش آسیب به اعصاب مغزی بود. جراحی این ناحیه  نیازمند سطح بالایی از دانش و تجربه و همین طور وسایل و فن آوری پیشرفته می باشد. این جراحی ها معمولا به صورت تیمی و با همکاری جراحان مغز و اعصاب، گوش و حلق و بینی و گاهی همکاران چشم پزشکی، جراحان فک و صورت و حتی پلاستیک و عروق انجام می شود.

  • ضایعات قاعده جمجمه شایع
  • نشت مایع مغزی نخاعی خودبخودی یا بعلت تصادفات
  • تومورهای سینوس یا گسترش به قاعده جمجمه، مثل آنژیوفیبروم
  • تومورهای بدخیم بینی و سبنوس( مخاطی، استخوانی و یا غضروفی)
  • تومور عصب بویایی(استزیونوروبلاستوما)
  • تومورهای هیپوفیز
  • تومورهای حفره چشم و یا راس حفره چشم
  • دکومپرسیون (برداشتن فشار) عصب بینایی
  • تومورهای اعصاب مغزی (عصی زوج ۵، ۹-۱۰-۱۱-۱۲) در محل خروج از جمجمه (پشت سینوس ها یا زیر استخوان گیجگاهی)
  • تومورهای گوش خارجی
  • تومورهای گوش میانی مثل گلوموس
  • تومورهای عصب شنوایی پشت گوش داخلی (نورینوم آکوستیک)
  • تومورهای اعصاب مغزی (عصی زوج ۵-۷-۸) در کف جمجمه
  • جراحی سرگیجه (مثل بیماری منیر)
  • ضایعات مادرزادی کف جمجمه مثل مننگوسل یا مننگوانسافلوسل
  • تومورهای لایه های مغز مثل مننژیوم

اغلب این ضایعات امروزه به روش آندوسکوپیک و بدون بازکردن و یا با بازکردن محدودقابل دسترسی وجراحی می باشند. این مهم از طریق سوراخهای طبیعی مثل سوراخ بینی و گوش یا سوراخهای کوچک قابل انجام است.

 

عمل جراحی قاعده جمجمه

پیشرفتهای علمی

تحول رشته های اپتیک و طراحی آندوسکوپهای مناسب و ورود آن در پزشکی منشا تحولی بزرگ در جراحی های قاعده جمجمه شد. متخصصین گوش و حلق و بینی با استفاده از این وسیله در بیماریهای سینوس و آشنایی کامل با این تکنولوژی و آناتومی ناحیه و با همکاری تیمی با جراحان مغزواعصاب توانستند به کمک وسایل ظریف و در فضایی محدود بدون بازکردن جمجمه این مهم را در دسترسی به این منطقه را ممکن سازند. جراح گوش و حلق و بینی مجرب باید در انتهای عمل، محل ضایعه را بازسازی و ارتباط مغز با محیط بیرون مثل بینی و سینوس و گوش را قطع نماید.

امروزه سیستم ناوبری حین عمل که شبیه دستگاه مسیریاب ماشین ها عمل می کند کمک شایانی به افزایش امنیت و دقت جراحی نموده است، که عوارض را به میزان چشمگیری در دستان جراحان مجرب کاهش داده است. نمونه موفق این دستگاه نیز در کشورمان ساخته شده و در اکثر مراکز درمانی در دسترس می باشد.

همگام نمودن تکنولوژی و دانش آناتومیک و جراحی راه را برای پیشرفت های آینده بازتر نموده است. شاید استفاده از روبات ها در این جراحی ها آینده دیگری را رقم بزند.

دکتر صالح محبی از بورسیه شدگان پروژه پروفسور سمیعی و دانشگاه علوم پزشکی تهران است ، که با گذراندن دوره  فلوشیپ فوق تخصصی جراحی قاعده جمجمه به مدت بیش از دو سال در کنار پروفسور سمیعی و پروفسور توماس لنارز در هانوفر آلمان و دوره های تکمیلی مختلف و مرتبط با بیماری های این ناحیه اینک با تجربه ای عالی در خدمت بیماران نیازمند به این خدمات ویژه می باشد.

فیلم عمل جراحی آندوسکوپیک اندو نیزال قاعده ی جمجمه با حداقل تهاجم

با تشکر مدیریت سایت دکتر صالح محبی متخصص گوش و حلق و بینی

درباره salehmohebi

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

  • 1 × سه =