آیا تومورهای غدد بزاقی خطرناک هستند؟

تومورهای غدد بزاقی از آن دسته بیماری‌هایی هستند که بی‌سروصدا شروع می‌شوند و تنها یک تورم کوچک کنار گوش، یک برجستگی بدون درد زیر فک یا تغییری جزئی در صورت هستند اما همین نشانه‌های ظاهرا ساده می‌توانند سؤال‌ها و نگرانی‌های زیادی را در ذهن بیمار ایجاد کنند: آیا این توده خطرناک است؟ خوش‌ خیم است یا سرطانی؟ چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟ درمان آن چگونه است و آیا عوارض دارد؟ این مقاله به تمام سوالات شما پاسخ خواهد داد همچنین می‌توانید به صورت آنلاین توسط متخصص گوش و حلق و بینی ویزیت شوید.

تومورهای غدد بزاقی چیست؟

تومورهای غدد بزاقی که از انواع بیماری های غدد بزاقی است، به وضعیتی گفته می‌شود که در آن برخی از سلول‌های تشکیل‌دهنده غدد بزاقی از الگوی طبیعی رشد و تقسیم خارج می‌شوند و به‌صورت یک توده یا برجستگی ظاهر می‌گردند. این توده‌ها می‌توانند در هر یک از غدد بزاقی اصلی مانند پاروتید، تحت فکی یا زیرزبانی و همچنین در غدد بزاقی فرعی داخل دهان ایجاد شوند. رشد این تومورها معمولا آهسته است و در بسیاری از موارد بیمار تنها متوجه یک تورم بدون درد در ناحیه صورت یا گردن می‌شود که ممکن است مدت‌ها بدون تغییر باقی بماند.

از نظر پزشکی، تومورهای غدد بزاقی به دو گروه اصلی خوش‌ خیم و بدخیم تقسیم می‌شوند. تومورهای خوش‌ خیم معمولا محدود، غیرتهاجمی و قابل درمان هستند، در حالی که تومورهای بدخیم می‌توانند به بافت‌های اطراف نفوذ کرده و در صورت عدم درمان به‌ موقع مشکلات جدی‌تری ایجاد کنند. نکته مهم برای بیماران این است که مشاهده یک توده در ناحیه غدد بزاقی به‌ معنای سرطان نیست و درصد قابل توجهی از این تومورها خوش‌خیم‌اند، اما تشخیص دقیق نوع تومور تنها از طریق معاینه تخصصی، تصویربرداری و بررسی پاتولوژیک امکان‌پذیر است و نباید به حدس یا خود درمانی اکتفا کرد.

تفاوت تومور خوش‌ خیم و بدخیم غدد بزاقی

تومورهای خوش‌ خیم معمولا:

• رشد آهسته دارند.
• بدون درد هستند.
• به بافت‌های اطراف تهاجم نمی‌کنند.

در مقابل، تومورهای بدخیم ممکن است:

• رشد سریع‌تری داشته باشند.
• با درد یا بی‌حسی همراه شوند.
• باعث ضعف یا فلج عصب صورت شوند.

به همین دلیل، هر توده‌ای در ناحیه غدد بزاقی باید جدی گرفته شود.

🪨آیا سنگ غدد بزاقی می‌تواند باعث ایجاد تومور بزاقی شود⁉️

انواع شایع تومورهای خوش‌خیم

همانطور که اشاره کردیم، تومورهای خوش‌ خیم غدد بزاقی رشد آهسته‌ای دارند و در بسیاری از موارد بدون درد و علائم شدید ظاهر می‌شوند. شناخت انواع شایع این تومورها به بیماران کمک می‌کند تا با آگاهی بیشتر، در صورت مشاهده توده، به‌ موقع برای بررسی و درمان اقدام کنند.

آدنوم پلئومورفیک

آدنوم پلئومورفیک شایع‌ترین تومور خوش‌ خیم غدد بزاقی است و بیشتر در غده پاروتید، یعنی غده‌ای که در جلوی گوش قرار دارد، دیده می‌شود. این تومور به‌ صورت یک توده سفت، بدون درد و با رشد آهسته ظاهر می‌شود و ممکن است سال‌ها بدون ایجاد مشکل باقی بماند. بسیاری از بیماران تنها به دلیل تغییر شکل ظاهری صورت متوجه آن می‌شوند. اگرچه این تومور خوش‌ خیم است، اما در صورت عدم درمان می‌تواند به‌ تدریج بزرگتر شود.

تومور وارتین

تومور وارتین یکی دیگر از تومورهای خوش‌ خیم غدد بزاقی است که اغلب در غده پاروتید ایجاد می‌شود. این تومور بیشتر در مردان مسن و افرادی که سابقه مصرف سیگار دارند مشاهده می‌شود. تومور وارتین به‌ صورت توده‌ای نرم یا نیمه‌ سفت و بدون درد بروز می‌کند و رشد آن نیز آهسته است. در برخی موارد ممکن است در هر دو طرف صورت دیده شود. اگرچه این تومور خطرناک نیست، اما در صورت بزرگ شدن می‌تواند باعث ناراحتی یا تغییر ظاهری شود.

تومورهای بدخیم غدد بزاقی

تومورهای بدخیم غدد بزاقی نسبت به انواع خوش‌ خیم شیوع کمتری دارند، اما به دلیل رفتار تهاجمی‌تر نیازمند تشخیص و درمان دقیق‌تری هستند. آشنایی با انواع شایع این تومورها به بیماران کمک می‌کند اهمیت پیگیری و درمان به‌ موقع را بهتر درک کنند.

کارسینوم موکواپیدرموئید

کارسینوم موکواپیدرموئید شایع‌ترین نوع سرطان غدد بزاقی است و می‌تواند در غدد بزاقی اصلی یا فرعی ایجاد شود. شدت این تومور می‌تواند از نوع کم‌خطر تا نوع پرخطر متغیر باشد. در انواع کم‌ درجه، رشد تومور آهسته‌تر است و پیش‌آگهی بهتری دارد. در انواع پرخطر، تومور می‌تواند به بافت‌های اطراف گسترش پیدا کند و علائمی مانند درد یا تورم ایجاد کند. تشخیص دقیق نوع و درجه این تومور نقش مهمی در انتخاب روش درمان دارد.

کارسینوم آدنوئید کیستیک

کارسینوم آدنوئید کیستیک یکی از تومورهای بدخیم غدد بزاقی است که رشد آهسته‌ای دارد، اما رفتار تهاجمی از خود نشان می‌دهد. این تومور تمایل زیادی به گسترش در طول اعصاب دارد و به همین دلیل ممکن است باعث درد یا بی‌حسی شود. علائم آن گاهی دیر ظاهر می‌شوند و همین موضوع تشخیص را به تاخیر می‌اندازد. اگرچه رشد آن کند است، اما احتمال عود در طولانی‌ مدت وجود دارد. درمان اصلی این تومور جراحی همراه با رادیوتراپی است. پیگیری بلندمدت برای این بیماران اهمیت زیادی خواهد داشت.

آدنوکارسینوم

آدنوکارسینوم نوعی سرطان غدد بزاقی است که از سلول‌های ترشحی منشأ می‌گیرد و نسبت به برخی انواع دیگر، رفتار تهاجمی‌تری دارد. این تومور می‌تواند به‌سرعت رشد کند و به بافت‌های اطراف یا غدد لنفاوی گردن گسترش یابد. بیماران ممکن است با توده‌ای دردناک یا تغییر در عملکرد صورت مراجعه کنند. تشخیص زودهنگام نقش کلیدی در کنترل این بیماری دارد. درمان معمولاً شامل جراحی گسترده و در بسیاری از موارد رادیوتراپی کمکی است.

علائم هشداردهنده تومورهای غدد بزاقی

علائم این بیماری می‌توانند به‌ آرامی و بدون درد آغاز شوند و به‌مرور زمان شدت پیدا کنند. شایع‌ترین و مهمترین علائم هشداردهنده عبارت‌اند از:

• وجود توده یا برجستگی بدون درد در کنار گوش، زیر فک یا داخل دهان
• بزرگ شدن تدریجی توده طی هفته‌ها یا ماه‌ها
• عدم تقارن صورت یا تغییر شکل ظاهری یک سمت صورت
• درد مداوم یا پیشرونده در ناحیه صورت، گوش یا فک
• بی‌حسی، گزگز یا ضعف عضلات صورت
• کاهش یا از بین رفتن حرکت عضلات یک سمت صورت
• مشکل در بلع غذا یا احساس گیر کردن غذا در دهان یا گلو
• دشواری در باز کردن کامل دهان
• زخم یا توده داخل دهان بدون بهبودی
• احساس فشار یا سنگینی در ناحیه فک یا گوش
• ترشح غیرطبیعی از دهان یا تغییر در میزان بزاق
• تغییر در صدا یا گرفتگی صدا در موارد پیشرفته

وجود یک یا چند مورد از این علائم لزوما به معنای سرطان نیست، اما در صورت تداوم یا پیشرفت علائم، مراجعه به متخصص گوش و حلق و بینی برای بررسی دقیق و تشخیص به‌ موقع کاملا ضروری است.

🩺برای دریافت مشاوره تخصصی از دکتر صالح محبی، فرم زیر را پر کنید تا در اسرع وقت با شما تماس گرفته شود☎️

چه عواملی خطر ابتلا به تومورهای غدد بزاقی را افزایش می‌دهند؟

در بسیاری از بیماران، علت مشخص و واحدی برای ایجاد تومورهای غدد بزاقی یافت نمی‌شود اما پژوهش‌های پزشکی نشان داده‌اند که برخی عوامل می‌توانند احتمال بروز این تومورها را افزایش دهند. آگاهی از این عوامل به بیماران کمک می‌کند تا در صورت وجود ریسک بالاتر، توجه بیشتری به علائم اولیه داشته باشند و پیگیری پزشکی را به تأخیر نیندازند. مهمترین عوامل خطر شناخته‌ شده عبارت‌اند از:

• سابقه پرتودرمانی ناحیه سر و گردن: افرادی که در گذشته به دلایل درمانی تحت پرتودرمانی این ناحیه قرار گرفته‌اند، در معرض خطر بیشتری هستند.
• تماس طولانی‌ مدت با اشعه یونیزان: قرارگیری شغلی یا محیطی در معرض اشعه می‌تواند احتمال بروز تغییرات سلولی را افزایش دهد.
• مصرف دخانیات: سیگار کشیدن به‌ ویژه با برخی انواع تومورهای غدد بزاقی ارتباط دارد و خطر ابتلا را بالا می‌برد.
• زمینه‌های ژنتیکی نادر: در موارد محدودی، عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی می‌توانند نقش داشته باشند.
• افزایش سن: شیوع بسیاری از تومورهای غدد بزاقی با بالا رفتن سن بیشتر می‌شود.

در نظر داشته باشید که وجود این عوامل به معنای ابتلای قطعی نیست، اما در صورت مشاهده علائم مشکوک، مراجعه زودهنگام به متخصص گوش و حلق و بینی اهمیت زیادی دارد.

🩺برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره بیماری‌های بزاقی مانند: تومورها، عفونت غدد بزاقی و … با شماره زیر تماس بگیرید و برای شروع تشخیص و روند درمان نوبت دریافت کنید👇🏼
☎️۲۲۰۸۹۷۵۸📞

روش‌های تشخیص تومورهای غدد بزاقی

تشخیص صحیح، پایه درمان موفق است. متخصص گوش و حلق و بینی معمولا مراحل زیر را طی می‌کند:

۱. معاینه بالینی دقیق: بررسی اندازه، قوام، تحرک و ارتباط توده با ساختارهای اطراف

۲. تصویربرداری: سونوگرافی برای ارزیابی اولیهCT و  اسکن یا MRI برای تعیین وسعت و عمق ضایعه

۳. نمونه‌ برداری: نمونه‌ برداری با سوزن ظریف (FNA) یکی از روش‌های استاندارد و کم‌خطر برای بررسی نوع سلول‌هاست.  تشخیص نهایی بر اساس گزارش پاتولوژی انجام می‌شود.

اهمیت تشخیص زودهنگام تومورهای غدد بزاقی

تشخیص تورم غده بزاقی برای شناخت تومورهای غدد بزاقی نقش بسیار مهمی در موفقیت درمان و کاهش عوارض احتمالی دارد. زمانی که تومور در مراحل اولیه شناسایی شود، گزینه‌های درمانی ساده‌تر و کم‌خطرتر خواهند بود و احتمال آسیب به ساختارهای حیاتی کاهش می‌یابد. به همین دلیل، توجه به علائم اولیه و مراجعه به‌ موقع به پزشک اهمیت زیادی دارد.تشخیص زودهنگام می‌تواند مزایای زیر را به همراه داشته باشد:

• ساده‌تر شدن جراحی و امکان برداشت کامل تومور با آسیب کمتر به بافت‌های اطراف
• کاهش نیاز به درمان‌های تکمیلی مانند رادیوتراپی یا شیمی‌ درمانی
• افزایش شانس حفظ عصب صورت و جلوگیری از ضعف یا فلج عضلات صورت
• بهبود کیفیت زندگی بیمار و بازگشت سریع‌تر به فعالیت‌های روزمره

به همین دلیل، هر توده یا تورمی که برای مدت طولانی باقی بماند یا به‌تدریج بزرگ شود، باید توسط متخصص گوش و حلق و بینی به‌ طور دقیق بررسی شود.

برای این عارضه باید به یک متخصص گوش و حلق و بینی خوب در تهران مراجعه نمایید. راه های ارتباطی:

درمان تومورهای غدد بزاقی چگونه است؟

تومورهای غدد بزاقی در اغلب موارد با جراحی درمان می‌شوند. هدف جراحی، برداشت کامل تومور و در عین حال حفظ عملکرد عصب صورت و سایر ساختارهای حیاتی است.

جراحی غدد بزاقی

جراحی غدد بزاقی اصلی‌ترین و موثرترین روش درمان تومورهای غدد بزاقی محسوب می‌شود. هدف از جراحی، برداشت کامل تومور همراه با حاشیه ایمن است تا احتمال عود بیماری کاهش یابد. در این روش، جراح تلاش می‌کند تا عملکرد عصب صورت و سایر ساختارهای مهم حفظ شود. نوع و وسعت جراحی به خوش‌ خیم یا بدخیم بودن تومور بستگی دارد. انجام جراحی توسط متخصص باتجربه نقش مهمی در موفقیت درمان دارد.

رادیوتراپی

رادیوتراپی معمولا به‌ عنوان درمان کمکی پس از جراحی در برخی تومورهای بدخیم استفاده می‌شود. این روش به از بین بردن سلول‌های توموری باقی‌ مانده کمک می‌کند. در مواردی که جراحی کامل امکان‌پذیر نیست، رادیوتراپی می‌تواند نقش مهمی در کنترل بیماری داشته باشد. درمان به‌صورت جلسات منظم انجام می‌شود. پزشک بر اساس شرایط بیمار، ضرورت آن را تعیین می‌کند.

شیمی‌ درمانی

شیمی‌ درمانی در درمان تومورهای غدد بزاقی کاربرد محدودتری دارد. این روش معمولا در موارد پیشرفته، عودکننده یا متاستاتیک استفاده می‌شود. هدف آن کنترل رشد تومور و کاهش علائم است. شیمی‌ درمانی غدد بزاقی ممکن است به‌ تنهایی یا همراه با رادیوتراپی انجام شود. انتخاب این روش به وضعیت عمومی بیمار و نوع تومور بستگی دارد.

تومورهای غدد بزاقی در کودکان

تومورهای غدد بزاقی در کودکان نسبت به بزرگسالان بسیار کمتر دیده می‌شوند، اما همین نادر بودن باعث می‌شود گاهی تشخیص آن‌ها به تاخیر بیفتد. در کودکان اولین نشانه، یک توده یا تورم بدون درد در ناحیه کنار گوش، زیر فک یا داخل دهان است که ممکن است والدین آن را با غدد لنفاوی یا التهاب اشتباه بگیرند. بیشتر این توده‌ها خوش‌ خیم هستند، اما چون الگوی بیماری در کودکان می‌تواند متفاوت باشد، هر تورم پایدار یا بزرگ‌ شونده باید جدی گرفته شود.

نکته کلیدی این است که هرچه تشخیص زودتر انجام شود، درمان ساده‌تر و نتایج بهتر خواهد بود؛ بنابراین والدین نباید منتظر بمانند که توده خودبه‌خود از بین برود، خصوصا اگر بیش از چند هفته باقی بماند یا در حال بزرگ شدن باشد.

❓سوالات متداول درباره تومورهای غدد بزاقی

جمع‌بندی نهایی

تومورهای غدد بزاقی اگرچه ممکن است در ابتدا ترسناک به نظر برسند، اما با تشخیص به‌موقع و درمان اصولی، در بسیاری از موارد قابل کنترل یا درمان کامل هستند. مراجعه زودهنگام به متخصص گوش و حلق و بینی، انجام بررسی‌های دقیق و پیروی از توصیه‌های درمانی مبتنی بر منابع علمی معتبر، بهترین مسیر برای حفظ سلامت و آرامش بیمار است.