تومور عصبی شنوایی (نوروم آکوستیک)

آیا تا به حال احساس کرده‌اید که صدایی دائمی در گوشتان می‌پیچد یا شنوایی‌تان کم شده و علت مشخصی برای آن پیدا نمی‌کنید؟ این علائم می‌توانند نشانه‌ای از وجود یک تومور نادر اما قابل‌درمان به نام نوروم آکوستیک باشند.تومور عصب شنوایی، یک تومور خوش‌خیم است که بر روی عصب تعادلی-شنوایی رشد می‌کند. این عصب مسئول انتقال اطلاعات صوتی و حفظ تعادل بدن است. این تومور به آرامی رشد کرده و می‌تواند با فشردن اعصاب و ساختارهای اطراف، شنوایی، تعادل و حتی سلامت کلی سیستم عصبی را تحت تاثیر قرار دهد.در این مقاله، با جزئیات بیشتر به معرفی این تومور، علائم، دلایل ایجاد و راهکارهای درمانی آن می‌پردازیم.

تومور عصب شنوایی چیست؟

تومور عصب شنوایی که با نام نوروم آکوستیک نیز شناخته می‌شود، یک تومور خوش‌خیم است که از سلول‌های شوان در غلاف عصبی رشد می‌کند. این تومور اغلب بر روی عصب تعادلی-شنوایی، که وظیفه انتقال صدا از گوش داخلی به مغز و حفظ تعادل بدن را بر عهده دارد، تأثیر می‌گذارد.این تومور معمولاً به آرامی رشد می‌کند و در مراحل اولیه ممکن است علائمی ایجاد نکند. اما با گذشت زمان و بزرگ‌تر شدن تومور، می‌تواند اعصاب مجاور، رگ‌های خونی و حتی ساختارهای حیاتی مغزی را تحت فشار قرار دهد. اگرچه نوروم آکوستیک یک تومور غیرسرطانی است و متاستاز نمی‌دهد، اما فشار آن بر سیستم عصبی مرکزی ممکن است مشکلات جدی ایجاد کند.

تومور عصبی شنوایی(نوروم آکوستیک) که به آن شوانوم وستیبولار نیز گفته می شود بیشتر در بزرگسالان دیده می شود. این تومور بروی عصب هشتم که به آن عصب دهلیزی حلزونی گفته می شود رشد می کند عصب هشتم از دوقسمت تشکیل می شود که یک قسمت آن از گوش داخلی اطلاعات مربوط به تعادل را به مغز ارسال می کند و یک قسمت آن صدا را منتقل می کند در واقع عصب هشتم، گوش داخلی را به مغز متصل کرده استنوروم آکوستیک به بافت های مجاور و مغز حمله نمی کند اما به مرور زمان می تواند با رشد خود مغز را تحت فشار قرار دهد. در موارد پیشرفته تر زمانی که این تومور بسیار بزرگ شوند و به مخچه و یا ساقه مغز فشار وارد کنند می توانند کشنده باشند.

درواقع تومور عصبی شنوایی(نوروم آکوستیک) حدود ۸۵ درصد از تومور های زاویه بین مخچه و پونز، حدود ۳۰ درصد از تومورهای ساقه و حدود ۶ درصد از تومورهای داخل جمجمه را تشکیل می دهد

علائم و نشانه‌های تومور عصب شنوایی (نوروم آکوستیک)

تومور عصب شنوایی معمولاً به‌آرامی رشد می‌کند و علائم آن به دلیل فشار تومور بر روی عصب شنوایی، تعادلی و ساختارهای مجاور ایجاد می‌شود. شدت و نوع علائم به اندازه و محل دقیق تومور بستگی دارد. در زیر به مهم‌ترین نشانه‌های این تومور اشاره می‌کنیم:

کاهش ناگهانی شنوایی یک‌طرفه: یکی از شایع‌ترین علائم این بیماری، کاهش شنوایی تدریجی در یک گوش است.در موارد نادر، کاهش شنوایی به‌صورت ناگهانی اتفاق می‌افتد.معمولاً افراد صداهای آهسته یا صحبت‌ها را در گوش آسیب‌دیده دشوارتر تشخیص می‌دهند.

وزوز گوش (تینیتوس):وزوز یا زنگ زدن در گوش مبتلا یکی دیگر از علائم شایع است.این وزوز می‌تواند دائمی یا متناوب باشد.

مشکلات تعادلی و سرگیجه: نوروم آکوستیک می‌تواند عصب تعادلی را تحت تأثیر قرار دهد و منجر به مشکلات تعادل شود.احساس عدم ثبات یا سرگیجه از علائم معمول است، هرچند ممکن است در برخی بیماران مشاهده نشود.

بی‌حسی یا ضعف در صورت:با بزرگ‌تر شدن تومور، عصب صورت ممکن است تحت فشار قرار گیرد و منجر به بی‌حسی یا ضعف در یک طرف صورت شود.خشکی چشم یا دهان نیز ممکن است رخ دهد.

سردرد و فشار در سر:تومورهای بزرگ‌تر می‌توانند مایع مغزی-نخاعی را مسدود کرده و باعث افزایش فشار در داخل جمجمه شوند.این حالت ممکن است به سردردهای مزمن و احساس سنگینی در سر منجر شود.

مشکلات بینایی:در موارد نادر و پیشرفته، فشار تومور بر روی اعصاب بینایی ممکن است دید را تحت تأثیر قرار دهد.

مشکلات شنوایی غیرمعمول:برخی بیماران ممکن است احساس پر بودن گوش یا کاهش حساسیت به صداهای خاص را تجربه کنند.

علل تومور عصب شنوایی

تومور عصب شنوایی، یا نوروم آکوستیک، یک تومور خوش‌خیم است که روی عصب شنوایی و تعادلی رشد می‌کند. این تومور به طور مستقیم از سلول‌های شوان منشأ می‌گیرد. اگرچه علل دقیق این بیماری هنوز به‌طور کامل مشخص نیست، اما عوامل زیر می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند:

اختلالات ژنتیکی 

نوروفیبروماتوز نوع ۲ یک اختلال ژنتیکی نادر است که به طور مستقیم با تومورهای عصب شنوایی مرتبط است.در این اختلال، جهش در ژن NF2 باعث تولید پروتئینی به نام مرلین می‌شود که نقش کلیدی در کنترل رشد سلول‌ها دارد.بیماران مبتلایان معمولاً تومورهای عصب شنوایی دوطرفه دارند.

عوامل ژنتیکی و خانوادگی

اگرچه نوروم آکوستیک به ندرت به صورت ارثی ظاهر می‌شود، جهش‌های ژنتیکی ممکن است در برخی افراد خطر ایجاد این تومور را افزایش دهد.افرادی با سابقه خانوادگی NF2 احتمال بیشتری برای ابتلا دارند.

قرارگیری در معرض پرتوها

در برخی تحقیقات، قرارگیری در معرض پرتوهای یونیزان، به‌ویژه در دوران کودکی، به‌عنوان یکی از عوامل خطرزا برای ایجاد تومورهای عصب شنوایی مطرح شده است.

عوامل محیطی

اگرچه هنوز شواهد قطعی وجود ندارد، اما برخی مطالعات در حال بررسی تأثیر عوامل محیطی، از جمله قرارگیری طولانی‌مدت در معرض صداهای بلند یا استفاده بیش‌ازحد از دستگاه‌های بی‌سیم مانند تلفن‌های همراه، بر ایجاد این تومور هستند.

عدم تعادل در رشد سلول‌های شوان

نوروم آکوستیک زمانی ایجاد می‌شود که سلول‌های شوان که مسئول پوشش‌دهی و محافظت از عصب شنوایی هستند، به طور غیرقابل‌کنترلی رشد کنند. این رشد غیرطبیعی ممکن است ناشی از تغییرات ژنتیکی یا تحریکات خاص باشد.

دلایل ناشناخته

در بسیاری از موارد، نوروم آکوستیک بدون وجود هیچ عامل مشخصی ایجاد می‌شود. تحقیقات برای شناسایی دقیق‌تر این عوامل در حال انجام است.

بیشتر بدانید: تومورهای گوش چیست و چه تفاوتی با تومور عصب شنوایی دارد؟

بیشتر بدانید: جراح ماستوئیدکتومی: نجات گوش با جراحی تخصصی

تشخیص تومور عصب شنوایی (نوروم آکوستیک)

تشخیص زودهنگام تومور عصب شنوایی (نوروم آکوستیک) نقش بسیار مهمی در پیشگیری از پیشرفت بیماری و کاهش عوارض ناشی از آن دارد. پزشکان برای تشخیص این تومور از ترکیبی از ارزیابی بالینی، آزمایش‌های تخصصی و تکنیک‌های تصویربرداری استفاده می‌کنند.

معاینه بالینی و بررسی علائم:پزشک با بررسی تاریخچه پزشکی بیمار و علائمی مانند کاهش شنوایی، وزوز گوش یا اختلال تعادل شروع می‌کند.در مواردی که سابقه خانوادگی نوروفیبروماتوز نوع ۲ وجود داشته باشد، توجه بیشتری به این علائم خواهد شد.

آزمایش‌های شنوایی (ادیومتری):آزمایش شنوایی یکی از اولین ابزارها برای بررسی عملکرد عصب شنوایی است.در این آزمایش، میزان کاهش شنوایی، نوع آن (حسی-عصبی یا دیگر انواع)، و دامنه فرکانس‌های آسیب‌دیده ارزیابی می‌شود.در نوروم آکوستیک، معمولاً کاهش شنوایی به صورت یک‌طرفه و حسی-عصبی است.

آزمون‌های تعادلی (وستیبولو متری):این آزمایش‌ها عملکرد عصب تعادلی را که ممکن است تحت تأثیر تومور قرار گرفته باشد، بررسی می‌کنند.اختلالات در سیستم تعادلی می‌تواند از نشانه‌های مهم نوروم آکوستیک باشد.

تصویربرداری پزشکی: ام آر آی دقیق‌ترین روش برای تشخیص نوروم آکوستیک است.با استفاده از یک ماده حاجب، تصاویر واضحی از تومور و اندازه آن تهیه می‌شود. این روش تشخیصی می‌تواند حتی تومورهای کوچک (کمتر از ۱ سانتی‌متر) را شناسایی کند. همچنین در مواردی که MRI ممکن نباشد، از CT اسکن استفاده می‌شود.این روش به‌ویژه برای بررسی تأثیر تومور بر ساختارهای استخوانی جمجمه مفید است.

پتانسیل‌های برانگیخته شنوایی: این تست عملکرد عصب شنوایی را از طریق ثبت سیگنال‌های الکتریکی در پاسخ به محرک‌های صوتی بررسی می‌کند.در افراد مبتلا به نوروم آکوستیک، تاخیر یا قطع سیگنال‌ها می‌تواند دیده شود.

آزمایش‌های ژنتیکی (در صورت نیاز):برای بیمارانی که علائم دوطرفه یا سابقه خانوادگی نوروفیبروماتوز نوع ۲ دارند، آزمایش ژنتیکی توصیه می‌شود.این آزمایش به شناسایی جهش‌های مرتبط با NF2 کمک می‌کند.

اهمیت تشخیص زودهنگام

نوروم آکوستیک، اگرچه به‌آرامی رشد می‌کند، اما در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع می‌تواند به مشکلات جدی مانند فشردگی ساقه مغز یا هیدروسفالی منجر شود. با مراجعه زودهنگام و استفاده از تکنیک‌های پیشرفته تشخیصی، می‌توان روند بیماری را کنترل کرده و از عوارض شدید جلوگیری کرد.

درمان تومور عصب شنوایی (نوروم آکوستیک)

درمان تومور عصب شنوایی (نوروم آکوستیک) به عوامل مختلفی از جمله اندازه تومور، سرعت رشد، علائم بیمار، سن و وضعیت کلی سلامتی بستگی دارد. انتخاب رویکرد درمانی مناسب مستلزم بررسی دقیق توسط متخصص گوش و حلق و بینی، جراحان مغز و اعصاب، و انکولوژیست‌ها است.

پیگیری و نظارت

برای تومورهای کوچک که علائم جدی ایجاد نمی‌کنند یا به‌آرامی رشد می‌کنند، پزشکان ممکن است درمان فعالی را توصیه نکنند.

این رویکرد شامل تصویربرداری دوره‌ای با MRI و ارزیابی علائم بیمار است.در صورتی که رشد تومور شتاب بگیرد یا علائم شدیدتر شوند، گزینه‌های درمانی دیگر مورد بررسی قرار می‌گیرند.

رادیوسرجری استریوتاکتیک

 این روش غیرتهاجمی با استفاده از پرتوهای متمرکز برای توقف رشد تومور انجام می‌شود. و از مزایای ان می توان به عدم نیاز به جراحی باز،حفظ عملکرد عصب شنوایی در بسیاری از موارد،دوره بهبودی کوتاه‌تر اشاره کرد این روش بیشتر برای تومورهای کوچک تا متوسط یا بیمارانی که جراحی برایشان مناسب نیست، استفاده می‌شود.

جراحی (برداشتن تومور)

در مواردی که تومور بزرگ است یا علائمی مانند فشردگی ساختارهای مغزی ایجاد می‌کند، جراحی باز انجام می‌شود. این جراحی جزء عمل‌های مرتبط با قاعده جمجه است و جراح متخصص بر اساس اندازه‌ی تومور، وضعیت شنوایی‌ و سایر عوامل، روش‌های متفاوتی برای برداشتن تومور عصب شنوایی استفاده کند.از مزایا آن می توان به  امکان برداشت کامل تومور اشاره کرد.

درمان دارویی (در موارد خاص)

برای بیمارانی که مبتلا  تومورهای دوطرفه هستند، داروی Bevacizumab استفاده می‌شود.این دارو می‌تواند اندازه تومور را کاهش داده و علائم را بهبود بخشد.

توان‌بخشی و مدیریت عوارض

پس از درمان، برخی بیماران ممکن است به فیزیوتراپی یا کاردرمانی نیاز داشته باشند تا تعادل و عملکرد عصبی خود را بازیابند.در صورت کاهش شنوایی، استفاده از وسایل کمک شنوایی یا کاشت حلزون ممکن است مفید باشد.

انتخاب بهترین روش درمان

انتخاب روش درمانی باید بر اساس شرایط فردی بیمار و با مشورت پزشکان متخصص صورت گیرد. برای بسیاری از بیماران، تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می‌تواند کیفیت زندگی را بهبود بخشد و از عوارض جدی جلوگیری کند.

نتیجه گیری

تومور عصب شنوایی یا نوروم آکوستیک، اگرچه می‌تواند با علائمی ناخوشایند زندگی را تحت تاثیر قرار دهد، اما با پیشرفت‌های پزشکی و روش‌های درمانی متنوع، امید به بهبود و کنترل آن بسیار بالاست. شناخت زودهنگام علائم و اقدام به موقع برای تشخیص و درمان، نقش کلیدی در مدیریت این بیماری دارد. چه با انتخاب جراحی، چه رادیوسرجری یا حتی پیگیری مداوم، هدف اصلی حفظ کیفیت زندگی بیمار است. با اعتماد به تیم درمانی و پیشرفت‌های علمی، می‌توانید مسیر درمان را با آرامش طی کنید و زندگی سالم‌تری را تجربه کنید.