درمان تومور کاروتید: توده‌های عروقی گردن خطرناک است؟

اهمیت درمان تومور کاروتید زمانی مشخص می‌شود که همه چیز را درباره این تومور عروقی بدانید. تومور کاروتید یا پاراگانگلیوما کاروتید یکی از توده‌های نادر، ولی پیچیده ناحیه گردن است که از ساختارهای اطراف شریان کاروتید منشا می‌گیرد. این تومور به دلیل خونرسانی بالا و موقعیت حساس خود، نیازمند درمان دقیق و به موقع است. در این مقاله به‌طور جامع درباره درمان تومور عروقی کاروتید، تشخیص و روش‌های جراحی و غیر جراحی می‌پردازیم. در ادامه می‌توانید نمونه جراحی و توضیحات دکتر صالح محبی را درباره این عارضه ببینید.

تومور کاروتید چیست؟

تومور کاروتید که با نام‌های دیگری مانند توده عروقی کاروتید، پاراگانگلیوما کاروتید یا توده بادی کاروتید شناخته می‌شود که در ناحیه‌ای از گردن، در محل انشعاب شریان کاروتید داخلی و خارجی، ایجاد می‌شود. این تومور از ساختاری طبیعی به نام جسم کاروتید (Carotid body) منشأ می‌گیرد؛ گیرنده‌ای حساس به میزان اکسیژن و دی‌اکسیدکربن خون که نقش مهمی در تنظیم تنفس دارد. اگرچه رشد تومور کاروتید معمولاً آهسته است، اما به دلیل نزدیکی به شریان‌های حیاتی و اعصاب گردن، در صورت بزرگ شدن می‌تواند باعث فشار بر بافت‌های اطراف شده و مشکلاتی مانند تغییر صدا، اختلال در بلع یا درد گردن ایجاد کند. به همین دلیل، درمان تومور کاروتید باید جدی گرفته شود.

شناخت علائم توده عروقی برای شروع درمان تومور کاروتید

علائم این تومور به تدریج ظاهر می‌شوند و ممکن است با سایر توده‌های سر و گردن اشتباه گرفته شوند:

• توده‌ای نرم، بدون درد و ضربان‌دار در قسمت جانبی گردن
• احساس فشار یا سنگینی در ناحیه گردن
• تغییر در صدا یا بلع
• فلج عصب‌های جمجمه‌ای در مراحل پیشرفته
• سردرد یا سرگیجه

در صورت بروز هر یک از این علائم، باید فورا به پزشک متخصص گوش و حلق و بینی خوب در تهران مراجعه کرد، چرا که درمان تومور کاروتید در مراحل اولیه بسیار آسان‌تر و کم‌خطرتر خواهد بود.

روش‌های تشخیص تومور کاروتید

برای انتخاب بهترین روش درمان تومور کاروتید، که معمولا از تومورهای خوش خیم گردن هستند، ابتدا باید تشخیص دقیق انجام شود. این مرحله شامل معاینه و تصویربرداری‌های تخصصی است:

۱. معاینه فیزیکی

پزشک با لمس گردن، وجود توده، حرکت پذیری آن و احتمال ضربان دار بودنش را بررسی می‌کند. تومور کاروتید معمولا در جهت افقی کمی حرکت می‌کند اما در جهت عمودی ثابت است.

۲. MRI

دقیق ترین روش تصویربرداری برای بررسی اندازه، موقعیت و حدود اندازه تومورهای سر و گردن ام آر آی است. این روش به ویژه برای ارزیابی درگیری اعصاب و بافت‌های مجاور کاربرد دارد.

۳. CT آنژیوگرافی

برای بررسی ارتباط تومور با شریان‌های کاروتید از این روش استفاده می‌شود. اطلاعات بدست آمده در برنامه ریزی جراحی بسیار مهم است.

۴. سونوگرافی داپلر

روشی سریع و غیرتهاجمی برای بررسی خونرسانی به توده است. برای ارزیابی اولیه یا پیگیری بعد از درمان کاربرد خواهد داشت.

۵. PET-CT یا اسکن MIBG

در موارد خاص و مشکوک به بدخیمی یا تومورهای متعدد استفاده می‌شود. این اسکن‌ها متاستازهای گردنی یا فعالیت متابولیک توده را نشان می‌دهند.

درمان تومور کاروتید چگونه انجام می‌شود؟

۱. جراحی (روش اصلی درمان)

درمان اصلی تومورهای کاروتید جراحی است. به دلیل نزدیکی توده به شریان‌های حیاتی گردن و عصب‌های مهم، این عمل باید توسط جراح با تجربه در زمینه گوش، حلق و بینی انجام شود.

مراحل جراحی:

1. ارزیابی اولیه و تصویربرداری دقیق: پیش از جراحی، از تصویربرداری‌هایی مانند MRI، MRA و آنژیوگرافی برای مشخص کردن اندازه، موقعیت و میزان درگیری عروق و اعصاب استفاده می‌شود. این مرحله برای برنامه‌ریزی دقیق عمل حیاتی است.
   
2. آمبولیزاسیون قبل از جراحی: در مواردی که توده بسیار عروقی است، ممکن است پیش از عمل، رگ‌های خونرسان به تومور به صورت موقت مسدود شوند. این کار باعث کاهش خونریزی حین جراحی و آسان‌تر شدن خارج سازی توده خواهد شد.
   
3. بیهوشی و شروع جراحی:
   بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار می‌گیرد. سپس جراح برشی در ناحیه گردن ایجاد می‌کند تا به توده دسترسی پیدا کند.
   
4. خارج سازی تومور:
   تومور با دقت و به صورت کامل برداشته می‌شود. تلاش می‌شود تا شریان کاروتید و اعصاب اطراف آن دچار آسیب نشوند. اگر توده به شریان چسبیده باشد، ممکن است بخشی از دیواره رگ بازسازی یا تعویض شود.
5. کنترل خونریزی و ترمیم محل جراحی:
   پس از برداشت توده، ناحیه به دقت بررسی و ترمیم می‌شود. اگر به شریان اصلی آسیبی وارد شده باشد، با استفاده از تکنیک‌های عروقی آن ترمیم می‌شود.

بیشتر بخوانید: کیست گردن چیست؟

۲. پرتو درمانی

در بیمارانی که شرایط عمومی مناسبی برای جراحی ندارند یا تومورهای چندگانه دارند، از رادیوتراپی استفاده می‌شود. البته رادیوتراپی در این مورد بیشتر جهت مهار رشد است و درمان قطعی بحساب نمی‌آید.

۳. تحت نظر گرفتن (مراقبت فعال)

در تومورهای کوچک، بدون علامت و در بیماران مسن، ممکن است پزشک فقط تصمیم به پایش دوره‌ای بگیرد. با این حال، همچنان پیگیری منظم ضروری است تا در صورت رشد توده، درمان آغاز شود.

در این بخش جراحی تومور عروقی کاروتید و توضیحات دکتر صالح محبی را مشاهده می‌کنید:

تفاوت تومور کاروتید با سایر توده‌های گردن

یکی از چالش‌های اصلی در درمان تومور کاروتید، تشخیص صحیح آن از سایر توده‌های گردنی است. توده‌های لنفاوی، کیست‌ها، تومورهای تیروئیدی و متاستازهای سرطانی ممکن است با این توده اشتباه گرفته شوند. اما ویژگی خاص توده عروقی کاروتید، موقعیت آن و ضربان‌ دار بودنش است که در سونوگرافی داپلر به خوبی دیده می‌شود.

آیا تومور کاروتید خطرناک است؟

در اغلب موارد این تومور خوش خیم است، اما تاخیر در درمان می‌تواند منجر به:

• فشار بر اعصاب جمجمه‌ای
• فلج دائمی عضلات صورت یا زبان
• خونریزی شدید در زمان جراحی
• افزایش احتمال بدخیمی در توده‌های بزرگ‌تر از ۵ سانتی‌متر

درمان تومور کاروتید در مراحل اولیه نه تنها عوارض جراحی را کاهش می‌دهد، بلکه کیفیت زندگی بیمار را نیز حفظ می‌کند.

❓سوالات متداول درباره تومور کاروتید

جمع بندی نهایی: بهترین رویکرد برای درمان تومور کاروتید چیست؟

تومورهای کاروتید از توده‌های نادر ولی مهم گردنی محسوب می‌شوند. درمان تومور کاروتید باید بر اساس اندازه، علائم بالینی، سن بیمار و موقعیت دقیق توده تعیین شود. در اکثر موارد، جراحی با برنامه‌ریزی دقیق بهترین گزینه درمانی است. در صورت وجود هرگونه توده غیرعادی در گردن، به ویژه اگر ضربان دار باشد، حتما باید با متخصص گوش و حلق و بینی مشورت شود. تشخیص زودهنگام، بهترین سلاح برای درمان موفق و بدون عارضه است. همین حالا مسیر درمان را آغاز کنید.