فیستول پری لنف گوش؛ راز پنهان اختلالات شنوایی و تعادل

فیستول پری لنف گوش یکی از اختلالات نادر اما جدی است که ممکن است تاثیرات عمیقی بر کیفیت زندگی فرد بگذارد. این عارضه که به دلیل نشت مایع پری لنف از گوش داخلی به گوش میانی ایجاد می‌شود، می‌تواند عامل بروز مشکلاتی همچون سرگیجه، کاهش شنوایی و حتی عدم تعادل باشد.تشخیص و درمان به‌موقع این اختلال از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، چرا که می‌تواند مانع از پیشرفت عوارض و بهبود عملکرد شنوایی و تعادل بیمار شود. در این مقاله به بررسی علل، علائم، تشخیص و روش‌های درمان فیستول پری لنف گوش پرداخته می‌شود.

فیستول پری لنف گوش چیست؟

فیستول پری لنف گوش یک اختلال نادر در سیستم شنوایی و تعادلی بدن است که به دلیل نشت مایع پری لنف از گوش داخلی به نواحی اطراف، به ویژه گوش میانی، رخ می‌دهد. مایع پری لنف نقش حیاتی در عملکرد گوش داخلی ایفا می‌کند، چرا که مسئول انتقال امواج صوتی به مغز و حفظ تعادل بدن است. این عارضه معمولاً به دنبال آسیب‌های فیزیکی، فشار شدید (مانند در طول پرواز یا غواصی)، جراحی‌های گوش یا حتی به صورت خودبه‌خودی بروز می‌کند. فیستول پری لنف می‌تواند با علائمی همچون سرگیجه، وزوز گوش، کاهش شنوایی و احساس پر بودن گوش همراه باشد.تشخیص و درمان زودهنگام فیستول بسیار اهمیت دارد، زیرا در صورت عدم درمان ممکن است عوارض دائمی برای شنوایی و تعادل ایجاد شود. این بیماری هرچند نادر است، اما آگاهی از آن می‌تواند به تشخیص و مدیریت بهتر علائم کمک کند.

علائم فیستول پری لنف گوش

فیستول پری لنف گوش با علائمی ظاهر می‌شود که عمدتاً به گوش داخلی و سیستم تعادلی بدن مرتبط هستند. شدت و نوع این علائم بسته به میزان نشت مایع و عوامل محرک متفاوت است. در ادامه به برخی از شایع‌ترین علائم این بیماری اشاره می‌کنیم:

سرگیجه و اختلال تعادل: افراد مبتلا معمولاً سرگیجه‌های ناگهانی یا مزمن را تجربه می‌کنند. این سرگیجه ممکن است با حرکات سریع سر یا تغییر در وضعیت بدن تشدید شود.

کاهش ناگهانی شنوایی: افت شنوایی، به‌ویژه در یک گوش، یکی از علائم رایج است. این افت ممکن است تدریجی یا ناگهانی باشد.

وزوز گوش (تینیتوس): صدای زنگ، وزوز یا هیس در گوش مبتلا یکی از علائم مداوم فیستول پری لنف است.

احساس پر بودن یا فشار در گوش: بیمار ممکن است احساس کند گوشش پر شده یا تحت فشار است، مشابه حسی که هنگام پرواز یا غواصی رخ می‌دهد.

تهوع و استفراغ: به دلیل اختلال در سیستم تعادلی، برخی افراد ممکن است تهوع یا حتی استفراغ را تجربه کنند.

بدتر شدن علائم با فعالیت‌های خاص: فعالیت‌هایی که فشار داخلی گوش را افزایش می‌دهند، مانند سرفه، عطسه، زور زدن یا بلند کردن اجسام سنگین، می‌توانند علائم را تشدید کنند.

علل ایجاد فیستول پری لنف گوش

فیستول پری لنف گوش به دلیل نشت مایع پری لنف از گوش داخلی به گوش میانی رخ می‌دهد. این نشت معمولاً ناشی از آسیب یا نقص در غشای بین این دو بخش گوش است. عوامل متعددی می‌توانند موجب ایجاد این وضعیت شوند که در ادامه به مهم‌ترین آن‌ها اشاره می‌کنیم:

آسیب‌های فیزیکی یا ضربه به سر: حوادثی مانند تصادف، زمین خوردن یا ضربات شدید به ناحیه سر و گوش می‌توانند باعث ایجاد شکاف در غشای گوش داخلی شوند.

تغییرات ناگهانی فشار: تغییرات فشار در اثر فعالیت‌هایی نظیر غواصی، پرواز با هواپیما، یا بلند کردن اجسام سنگین می‌تواند موجب آسیب به ساختار گوش داخلی و ایجاد فیستول شود.

عفونت‌های شدید گوش میانی: عفونت‌های شدید گوش میانی می‌توانند غشاهای محافظ گوش داخلی را تضعیف کرده و باعث نشت مایع شوند.

جراحی‌های گوش یا سینوس‌ها: گاهی اوقات، فیستول ممکن است به عنوان عارضه جانبی جراحی‌های گوش میانی یا سینوس‌ها رخ دهد.

فشار بیش‌ازحد ناشی از وزش هوا: اعمال فشار بیش از حد هنگام عطسه، زور زدن یا دمیدن شدید بینی می‌تواند باعث آسیب به غشای گوش داخلی شود.

وجود نقص مادرزادی در گوش داخلی: برخی از افراد ممکن است به دلیل نقص‌های ساختاری مادرزادی در گوش داخلی، مستعد فیستول پری لنف باشند.

تشخیص و درمان به موقع این وضعیت اهمیت زیادی دارد، زیرا نشت مایع پری لنف می‌تواند منجر به کاهش شنوایی دائمی و مشکلات تعادلی جدی شود.

فیستول پری لنف چگونه تشخیص داده می شود؟

تشخیص فیستول پری لنف گوش یک فرآیند پیچیده است و معمولاً با ترکیبی از معاینه بالینی، تاریخچه بیمار، و تست‌های تشخیصی خاص انجام می‌شود. متخصص گوش و حلق و بینی خوب در تهران (ENT) از روش‌های زیر برای شناسایی این مشکل استفاده می‌کنند:

تاریخچه بیمار: پزشک ابتدا تاریخچه کاملی از علائم بیمار و رویدادهای مرتبط مانند آسیب‌های اخیر، تغییرات فشار، یا جراحی‌های قبلی گوش را بررسی می‌کند. علائمی مانند سرگیجه، وزوز گوش، یا کاهش شنوایی اهمیت ویژه‌ای در تشخیص دارند.

معاینه فیزیکی: پزشک گوش میانی و پرده صماخ را با استفاده از اتوسکوپ بررسی می‌کند تا وجود علائم ظاهری نشت مایع یا آسیب را ارزیابی کند.انجام آزمون‌های حرکتی سر ممکن است برای بررسی شدت علائم استفاده شود.

تست‌های تعادلی : فشار دادن بر روی مجرای گوش با استفاده از یک ابزار مخصوص (مانند سیف لوپرسور) و بررسی پاسخ بیمار به تغییرات فشار می‌تواند به تشخیص کمک کند یا بررسی تغییرات تعادلی یا علائم دیگر هنگام ایجاد فشار در گوش داخلی.

شنوایی‌سنجی: آزمایش شنوایی برای ارزیابی کاهش شنوایی حسی-عصبی، که یکی از علائم اصلی فیستول پری لنف است، انجام می‌شود.

 تست الکترونیستاگموگرافی: این تست حرکات غیرطبیعی چشم را بررسی می‌کند و می‌تواند نشان‌دهنده وجود مشکلی در سیستم تعادلی گوش داخلی باشد.

انجام سی تی اسکن: تصویربرداری از ساختار گوش داخلی و میانی برای شناسایی نشت مایع یا آسیب‌های احتمالی به غشاهای گوش انجام می‌شود.این روش‌ها برای رد سایر مشکلات جدی مانند تومور یا آسیب‌های ساختاری نیز کاربرد دارند.

آزمایش‌های مایع گوش: اگر نشت مایع آشکار باشد، مایع جمع‌آوری شده برای بررسی وجود پروتئین‌های خاصی مانند بتا-۲ ترانسفرین که در پری لنف یافت می‌شود، آزمایش می‌شود.

آزمون فشار: در این روش با اعمال فشار مثبت یا منفی در کانال گوش و بررسی تغییر علائم بیمار، وجود فیستول مشخص می‌شود.

درمان فیستول پری لنف گوش

درمان فیستول پری لنف گوش بستگی به شدت علائم، علت اصلی، و میزان آسیب به گوش داخلی دارد. این درمان‌ها ممکن است از روش‌های محافظه‌کارانه تا جراحی‌های پیشرفته را شامل شود. در ادامه، روش‌های مختلف درمان فیستول پری لنف توضیح داده شده‌اند:

درمان غیر جراحی

استراحت مطلق: استراحت و اجتناب از فعالیت‌های سنگین و تغییرات فشار ناگهانی (مانند پرواز یا غواصی) برای جلوگیری از تشدید نشت مایع.

مدیریت فشار گوش: توصیه می‌شود بیمار از انجام مانور هایی که باعث افزایش فشار در گوش داخلی می‌شود (مانند مانور والسالوا) اجتناب کند.

داروهای ضدالتهاب: در برخی موارد برای کاهش التهاب و تسکین علائم استفاده می‌شود.

پرهیز از تغییرات ناگهانی ارتفاع: این کار می‌تواند از تشدید علائم جلوگیری کند.

درمان دارویی

داروهای کورتیکواستروئیدی: برای کاهش التهاب و بهبود وضعیت گوش داخلی تجویز می‌شود.

آنتی‌بیوتیک‌ها: در صورتی که خطر عفونت وجود داشته باشد یا عامل عفونی مشکوک باشد.

ضد تهوع و سرگیجه: داروهایی مانند بتاهیستین یا دیمن‌هیدرینات برای مدیریت سرگیجه و تهوع تجویز می‌شوند.

درمان جراحی

اگر درمان‌های محافظه‌کارانه موثر نباشد یا فیستول پری لنف جدی باشد، جراحی ضروری است.

ترمیم جراحی غشا: در این روش، سوراخ یا پارگی در غشای گوش داخلی با استفاده از مواد زیستی یا چسب جراحی ترمیم می‌شود.

پیوند بافت: در برخی موارد، بافت‌های بدن بیمار برای بستن نشت استفاده می‌شود.

تخلیه مایعات اضافی: در صورت وجود مایعات تجمع‌یافته در گوش، جراح ممکن است این مایعات را تخلیه کند.

نتیجه گیری

فیستول پری لنف گوش، اگرچه ممکن است در ابتدا تنها با علائمی مانند سرگیجه یا کاهش شنوایی بروز کند، اما در صورت عدم درمان می‌تواند به عوارض جدی و دائمی منجر شود. خوشبختانه، پیشرفت‌های پزشکی امکان تشخیص و درمان سریع این عارضه را فراهم کرده است. مراقبت به موقع، استراحت کافی، و پیروی از توصیه‌های پزشک می‌تواند از آسیب‌های جدی‌تر جلوگیری کند و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشد. پس اگر با هرگونه علائم مشکوک مواجه شدید، سلامت خود را در اولویت قرار دهید و بی‌درنگ به یک متخصص مراجعه کنید؛ گوش‌های شما شایسته بهترین مراقبت هستند.