وزوز گوش

وزوز گوش یا تینیتوس (Tinnitus) به حالتی اطلاق می‌شود که فرد بدون وجود منبع صوتی خارجی، صدایی را در گوش یا سر خود احساس می‌کند. این صدا ممکن است به شکل‌های مختلفی مانند زنگ زدن، وزوز کردن، سوت کشیدن یا حتی صدای هیس شنیده شود. وزوز گوش یک بیماری مستقل نیست، بلکه نشانه‌ای از وجود مشکلی دیگر در سیستم شنوایی یا نواحی مرتبط با آن است. این عارضه می‌تواند به صورت موقتی یا مزمن بروز کند و شدت آن از یک صدای خفیف و قابل تحمل تا یک صدای آزار دهنده و مختل‌کننده کیفیت زندگی متغیر باشد.وزوز گوش ممکن است ناشی از عوامل متعددی باشد که در این مقاله به بررسی علل بروز آن و راهکارهای درمان خواهیم پرداخت.

وزوز گوش چیست؟

یکی از مشکلات شایعی که بسیاری از افراد روزمره با آن مواجه می شوند صدایی است که در گوش خود احساس می‌شود که ممکن است ۵۰ درصد افراد در طول زندگی آن را تجربه کنند در برخی مواقع این مشکل گذرا بوده و به خوبی بهبود پیدا کرده و از بین می رود ولی درموارد خاصی ممکن است این مشکل ماندگار شود ودر طولانی مدت بیمار را اذیت کند از آنجایی که هر بیماری که علت آن مشخص باشد درمان آن آسان تر می شود در رابطه با این بیماری باید دنبال علت آن گشت که متاسفانه در بسیاری از موارد علت این بیماری مشخص نشده است و حتی در بسیاری از موارد محل ایجاد این بیماری تشخیص داده نمی شود.

علت وزوز گوش

وزوز گوش می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی باشد که به طور کلی به دو دسته علل شنوایی و علل غیرشنوایی تقسیم می‌شوند. در ادامه، مهم‌ترین دلایل بروز این عارضه توضیح داده می‌شوند:

علل شنوایی

این دسته شامل اختلالاتی است که به طور مستقیم بر سیستم شنوایی تاثیر می‌گذارند:

آسیب به سلول‌های مویی گوش داخلی: سلول‌های مویی گوش داخلی وظیفه تبدیل امواج صوتی به سیگنال‌های الکتریکی برای مغز را بر عهده دارند. آسیب به این سلول‌ها، ناشی از قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض صداهای بلند یا پیری (پیرگوشی)، می‌تواند باعث ارسال سیگنال‌های نادرست به مغز و ایجاد وزوز گوش شود.

عفونت‌ها و التهابات گوش میانی:عفونت یا انسداد گوش میانی (مانند عفونت گوش یا تجمع موم) ممکن است فشار در گوش ایجاد کرده و موجب وزوز شود.

اختلالات گوش داخلی مانند بیماری منییر: این بیماری ناشی از تجمع غیرطبیعی مایع در گوش داخلی است که علاوه بر وزوز، می‌تواند سرگیجه و کاهش شنوایی را نیز به همراه داشته باشد.

تومورهای شنوایی (مانند نوروم آکوستیک):وجود توده‌های خوش‌خیم یا بدخیم در عصب شنوایی ممکن است باعث ایجاد وزوز شود.

علل غیرشنوایی

این علل به مشکلات خارج از سیستم شنوایی مربوط هستند و می‌توانند به صورت ثانویه باعث وزوز گوش شوند:

بیماری‌های عروقی: اختلالات عروقی مانند فشار خون بالا، تصلب شرایین یا آنوریسم می‌توانند باعث ایجاد نوع خاصی از وزوز به نام “وزوز پالسی” شوند که معمولاً با ضربان قلب هماهنگ است.

مشکلات عصبی: اختلالات سیستم عصبی مرکزی، مانند مولتیپل اسکلروزیس (MS) یا آسیب‌های مغزی، ممکن است در سیگنال‌دهی عصب شنوایی اختلال ایجاد کنند.

اختلالات فکی-گیجگاهی: مشکلات در مفصل فکی-گیجگاهی می‌تواند باعث ایجاد گوش درد و وزوز گوش شود.

داروهای اتوتوکسیک (گوش‌سمی): مصرف برخی داروها مانند آنتی‌بیوتیک‌ها (آمینوگلیکوزیدها)، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (مانند ایبوپروفن) و داروهای شیمی‌درمانی ممکن است به گوش داخلی آسیب زده و وزوز ایجاد کنند.

استرس و اضطراب: شرایط روانی مانند استرس و اضطراب می‌توانند با افزایش حساسیت مغز به صداها، وزوز گوش را تشدید کنند.

دیابت و اختلالات متابولیک: بیماری‌هایی که بر عملکرد رگ‌های خونی یا اعصاب تأثیر می‌گذارند، مانند دیابت یا کم‌کاری تیروئید، می‌توانند با ایجاد تغییرات در گوش داخلی یا مسیرهای عصبی، وزوز گوش ایجاد کنند.

وزوز گوش نشانه‌ی چیست؟

وزوز گوش، اگرچه به تنهایی یک بیماری محسوب نمی‌شود، اما به‌عنوان یک نشانه می‌تواند بیانگر وجود مشکلات مختلف در سیستم شنوایی یا دیگر بخش‌های بدن باشد. این نشانه ممکن است به دلایل ساده و موقتی یا مشکلات جدی‌تر و مزمن بروز کند. در ادامه، مهم‌ترین مواردی که وزوز گوش می‌تواند نشان‌دهنده آن‌ها باشد آورده شده است:

• مشکلات سیستم شنوایی
• اختلالات عروقی
• مشکلات عصبی
• بیماری‌های سیستمیک
• تأثیر عوامل روانی
• عوارض جانبی داروها

تشخیص وزوز گوش

تشخیص وزوز گوش نیازمند بررسی‌های دقیق پزشکی است که شامل معاینه بالینی، پرسش درباره تاریخچه پزشکی بیمار، و انجام آزمایش‌های تخصصی می‌شود. هدف از این فرایند، شناسایی علت زمینه‌ای وزوز و تعیین بهترین روش درمانی است. مراحل اصلی تشخیص وزوز گوش عبارتند از:

📌 بهترین متخصص گوش،حلق و بینی در تهران از بیمار سوالاتی می‌پرسد تا اطلاعات کاملی درباره وزوز گوش به دست آورد

📌 پزشک گوش‌ها، سر و گردن را معاینه می‌کند تا عوامل قابل مشاهده مانند: انسداد مجرای گوش، عفونت، التهاب و یا اختلالت فکی را بررسی کند

📌 برای بررسی وضعیت شنوایی و عملکرد گوش داخلی، تست‌های مانند: تعیین میزان کاهش شنوایی، ارزیابی درک کلمات، بررسی عملکرد گوش میانی و پرده گوش و همچنین اندازه‌گیری پاسخ عصب شنوایی به صدا انجام می‌شوند.

📌 در صورتی که وزوز گوش علت خاصی داشته باشد یا با علائم دیگری همراه باشد، پزشک ممکن است تصویربرداری انجام دهد.

📌 اگر وزوز گوش ضربان‌دار باشد، بررسی‌های عروقی به کمک سونوگرافی داپلر و اندازه گیری فشار خون انجام می‌شود.

📌 برای شناسایی مشکلات سیستمیک یا متابولیک، آزمایش‌های بررسی سطح قند خون، عملکرد تیروئید و اندازه گیری آهن و ویتامین ها انجام شود.

درمان وزوز گوش

درمان وزوز گوش به علت زمینه‌ای آن بستگی دارد و هدف اصلی درمان، کاهش شدت وزوز و بهبود کیفیت زندگی بیمار است. از آنجا که وزوز گوش می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی باشد، روش‌های درمانی نیز متنوع هستند و شامل درمان‌های پزشکی، غیرپزشکی و توانبخشی می‌شوند.

درمان‌های مرتبط با علل زمینه‌ای

اگر وزوز گوش ناشی از یک مشکل مشخص باشد، درمان آن مشکل ممکن است وزوز را کاهش دهد یا برطرف کند:

انسداد گوش: برداشتن موم گوش یا رفع انسداد مجرای گوش.

عفونت گوش: تجویز آنتی‌بیوتیک‌ها یا داروهای ضدالتهاب برای درمان عفونت گوش میانی یا خارجی.

اختلالات فکی-گیجگاهی (TMJ): اصلاح مشکلات مفصل فک با استفاده از فیزیوتراپی یا گارد دندانی.

بیماری منییر: استفاده از داروهای ادرارآور، کاهش مصرف نمک و درمان‌های سرگیجه.

فشار خون بالا: کنترل فشار خون با داروها و تغییر سبک زندگی.

مدیریت وزوز گوش مزمن

برای افرادی که وزوز گوش به‌طور مزمن وجود دارد و علت مشخصی ندارد یا درمان علت اصلی کافی نیست، روش‌های زیر مفید هستند:

درمان‌های صوتی

این روش‌ها با استفاده از صداهای خارجی برای کاهش آگاهی از وزوز گوش انجام می‌شوند:

تولیدکننده‌های صدای سفید: دستگاه‌هایی که صداهایی مانند امواج دریا یا باد تولید می‌کنند.

سمعک: برای افرادی که همزمان دچار کاهش شنوایی هستند، استفاده از سمعک می‌تواند وزوز را کاهش دهد.

درمان بازآموزی وزوز (TRT): ترکیبی از مشاوره و تولید صدا برای آموزش مغز به نادیده گرفتن وزوز.

دارودرمانی

اگرچه دارویی که مستقیماً وزوز گوش را درمان کند وجود ندارد، اما برخی داروها می‌توانند علائم مرتبط را کاهش دهند:

داروهای ضداضطراب یا ضدافسردگی: برای کاهش استرس، اضطراب و بهبود خواب.

داروهای خواب‌آور: برای بیماران با اختلال خواب ناشی از وزوز.

داروهای گشادکننده عروق: برای بهبود جریان خون در موارد خاص.

تغییر سبک زندگی

تغییرات ساده در سبک زندگی می‌توانند به کاهش وزوز گوش کمک کنند:

✔ اجتناب از صداهای بلند و استفاده از محافظ گوش در محیط‌های پرصدا.

✔ کاهش مصرف کافئین، نیکوتین و الکل.

✔ مدیریت استرس از طریق تمرین‌های آرام‌سازی مانند یوگا یا مدیتیشن.

✔ داشتن خواب کافی و ایجاد الگوهای خواب منظم.

جراحی

در موارد نادر، اگر وزوز گوش ناشی از مشکلات ساختاری یا عروقی باشد (مانند تومور یا ناهنجاری عروقی)، جراحی ممکن است لازم باشد.

نتیجه‌گیری

درمان وزوز گوش یک فرایند چند بعدی است که نیازمند همکاری بین بیمار و پزشک است. بیماران باید آگاه باشند که اگرچه درمان کامل وزوز گوش همیشه ممکن نیست، اما بسیاری از روش‌ها می‌توانند شدت آن را کاهش داده و کیفیت زندگی را بهبود بخشند. مراجعه به متخصص گوش، حلق و بینی یا کلینیک‌های تخصصی وزوز گوش برای ارزیابی و تعیین بهترین روش درمانی توصیه می‌شود.